Κυπριακή Νοηματική Γλώσσα (ΚΝΓ): τι είναι

7 λεπτά ανάγνωσης

Η Κυπριακή Νοηματική Γλώσσα (ΚΝΓ) είναι η γλώσσα των Κωφών της Κύπρου. Εδώ θα δείτε τι είναι, ποιοι τη χρησιμοποιούν και τι γράφει γι' αυτήν ο νόμος. Θα δείτε επίσης γιατί κάθε χώρα έχει τη δική της νοηματική γλώσσα.

Τι είναι η Κυπριακή Νοηματική Γλώσσα;

Η Παγκύπρια Οργάνωση Κωφών (ΠΑ.Ο.Κ.) το λέει με λίγες λέξεις: «Η μητρική γλώσσα των Κωφών είναι η Κυπριακή Νοηματική». Η σελίδα της για την ΚΝΓ έχει τίτλο «Η Γλώσσα μας».

Μια νοηματική γλώσσα δεν ακούγεται. Τη βλέπουμε με τα μάτια. Όποιος νοηματίζει χρησιμοποιεί τα δάχτυλα, τα χέρια, το κεφάλι, το σώμα και το πρόσωπο. Έτσι περιγράφει την ΚΝΓ και ο νόμος.

Όταν κάποιος χρησιμοποιεί νοηματική γλώσσα, λέμε ότι νοηματίζει. Κάθε λέξη της γλώσσας λέγεται νόημα. Το άρθρο Κωφός ή κωφάλαλος; εξηγεί αυτές και άλλες σωστές λέξεις.

Η ΚΝΓ δεν είναι μια άλλη μορφή της ομιλούμενης ελληνικής. Ο ΟΗΕ γράφει ότι οι νοηματικές γλώσσες είναι πλήρεις φυσικές γλώσσες. Γράφει επίσης ότι η δομή τους διαφέρει από τη δομή των ομιλούμενων γλωσσών. Η Παγκόσμια Ομοσπονδία Κωφών (WFD) γράφει ότι έχουν τη δική τους γραμματική και το δικό τους λεξιλόγιο.

Ποιοι χρησιμοποιούν την ΚΝΓ;

Πρώτα απ' όλα οι Κωφοί της Κύπρου. Είναι η γλώσσα τους. Τη διδάσκουν και οι ίδιοι. Η ΠΑ.Ο.Κ. έχει επιτροπή για την ΚΝΓ. Τα μέλη της επιτροπής είναι Κωφές δασκάλες.

Τη χρησιμοποιούν όμως και άλλοι άνθρωποι:

  • Οι διερμηνείς ΚΝΓ. Μεταφέρουν μια συζήτηση από την ΚΝΓ στα ελληνικά και το αντίστροφο. Η Ευρωπαϊκή Ένωση Κωφών (EUD) γράφει ότι στην Κύπρο εργάζονται 25 διερμηνείς.
  • Ακούοντες που τη μαθαίνουν. Όποιος ενδιαφέρεται για μαθήματα ΚΝΓ, στον Οργανισμό Νεολαίας Κύπρου ή σε ιδιωτικές σχολές, μπορεί να επικοινωνήσει με την ΠΑ.Ο.Κ.

Θέλετε να τη μάθετε; Δείτε πού μαθαίνω ΚΝΓ στην Κύπρο.

Πόσοι νοηματίζουν στην ΚΝΓ;

Δεν βρήκαμε επίσημο αριθμό. Βρήκαμε μόνο δύο εκτιμήσεις:

  • Η EUD αναφέρει 1.000 Κωφούς που νοηματίζουν στην Κύπρο.

Η έκθεση λέει ότι δεν υπάρχει πρόσφατη επίσημη έρευνα ούτε επίσημος κατάλογος. Ο δικός της αριθμός βγήκε από υπολογισμούς με βάση την εμπειρία. Γι' αυτό και οι δύο αριθμοί είναι εκτιμήσεις, όχι μετρήσεις.

Οι αριθμοί αυτοί αφορούν όσους νοηματίζουν. Η ίδια έκθεση λέει ότι πολλοί άλλοι άνθρωποι έχουν απώλεια ακοής και δεν νοηματίζουν, όπως όσοι έχασαν την ακοή τους σε μεγάλη ηλικία.

Είναι η νοηματική ίδια σε όλες τις γλώσσες και τις χώρες;

Όχι. Η WFD το λέει καθαρά: κάθε νοηματική γλώσσα είναι μοναδική και έχει τον δικό της πολιτισμό. Γράφει επίσης ότι κάθε χώρα έχει τη δική της εθνική νοηματική γλώσσα, ή και περισσότερες από μία. Ο ΟΗΕ αναφέρει πάνω από 300 διαφορετικές νοηματικές γλώσσες.

Γιατί τόσες πολλές; Επειδή οι νοηματικές γλώσσες είναι φυσικές γλώσσες. Όπως οι ομιλούμενες γλώσσες, έτσι και αυτές αναπτύχθηκαν σε διαφορετικά μέρη του κόσμου. Κάθε γλώσσα παίρνει τον δικό της δρόμο και συνήθως δεν βασίζεται στην ομιλούμενη γλώσσα του τόπου. Έτσι, όποιος ξέρει μια νοηματική γλώσσα συνήθως δεν καταλαβαίνει μια άλλη.

Κάτι άλλο είναι η διεθνής νοηματική. Κωφοί τη χρησιμοποιούν σε διεθνείς συναντήσεις και όταν ταξιδεύουν. Ο ΟΗΕ γράφει ότι δεν είναι τόσο σύνθετη όσο οι φυσικές νοηματικές γλώσσες. Γράφει επίσης ότι το λεξιλόγιό της είναι μικρό.

Τι γράφει ο νόμος για την ΚΝΓ;

Ο νόμος είναι ο περί της Αναγνώρισης της Κυπριακής Νοηματικής Γλώσσας Νόμος του 2006, με αριθμό 66(Ι)/2006. Δημοσιεύτηκε στις 14 Απριλίου 2006 και άλλαξε το 2008. Η EUD γράφει ότι η αναγνώριση ήρθε από τη συνεργασία του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού, της Σχολής Κωφών και της Ομοσπονδίας Κωφών Κύπρου.

Το άρθρο 2 δίνει τον ορισμό. Λέει ότι η ΚΝΓ σημαίνει «οπτικό κώδικα επικοινωνίας». Έπειτα εξηγεί τι εννοεί:

  • Χρησιμοποιείται είτε ως το μόνο μέσο επικοινωνίας είτε μαζί με την ομιλία.
  • Χρησιμοποιείται «μεταξύ κωφών και άλλων ατόμων».
  • Χρησιμοποιείται «με βάση την ελληνική νοηματική γλώσσα, όπως έχει εξελιχθεί και χρησιμοποιείται στην Κύπρο».
  • Δεν εξαρτάται από τη μητρική γλώσσα των ανθρώπων που τη χρησιμοποιούν.
  • Στηρίζεται σε κινήσεις των δαχτύλων, των χεριών, του κεφαλιού και του σώματος, σε εκφράσεις του προσώπου ή σε συνδυασμό τους.

Σημείωση: το άρθρο αυτό εξηγεί τη γλώσσα και ενημερώνει. Δεν είναι νομική συμβουλή. Για τη δική σας περίπτωση, ρωτήστε έναν δικηγόρο ή μια οργάνωση Κωφών. Ελέγξαμε τον νόμο.

Είναι ίδια με την Ελληνική Νοηματική Γλώσσα;

Ο νόμος ορίζει την ΚΝΓ «με βάση την ελληνική νοηματική γλώσσα, όπως έχει εξελιχθεί και χρησιμοποιείται στην Κύπρο». Δεν λέει πόσο κοντά είναι οι δύο γλώσσες σήμερα. Γι' αυτό δεν το λέμε ούτε εμείς.

Στην Κύπρο η ΚΝΓ έχει το δικό της όνομα, τον δικό της νόμο και τη δική της κοινότητα. Για τις οργανώσεις των Κωφών και για τη Σχολή Κωφών, που λειτουργεί από το 1953, δείτε το άρθρο Κωφοί στην Κύπρο.

Γιατί ο νόμος λέει «κώδικας» και οι Κωφοί «γλώσσα»;

Ο ορισμός του νόμου μιλά για «κώδικα». Η λέξη αυτή μπορεί να κάνει την ΚΝΓ να μοιάζει με απλά σήματα.

Οι Κωφοί λένε «γλώσσα». Η ΠΑ.Ο.Κ. γράφει «η γλώσσα μας» και την ονομάζει μητρική γλώσσα των Κωφών. Η WFD και η Παγκόσμια Ένωση Διερμηνέων Νοηματικής Γλώσσας (WASLI) γράφουν ότι οι νοηματικές γλώσσες είναι πλήρεις γλώσσες και όχι ένα εργαλείο επικοινωνίας.

Η λέξη «γλώσσα» υπάρχει και στον ίδιο τον νόμο: στον τίτλο του και στο όνομα της ΚΝΓ. Εμείς γράφουμε «γλώσσα», όπως οι Κωφοί.

Είναι η ΚΝΓ επίσημη γλώσσα;

Η απάντηση έχει δύο πλευρές:

  • Πώς το περιγράφει η ΠΑ.Ο.Κ.: γράφει ότι η ΚΝΓ αναγνωρίστηκε ως επίσημη γλώσσα με τον νόμο του 2006.
  • Τι γράφει ο νόμος: οι λέξεις «επίσημη γλώσσα» δεν υπάρχουν στο κείμενό του. Το άρθρο 4 αναγνωρίζει την ΚΝΓ ως «κύριο ή επιπρόσθετο προσόν πρόσληψης». Δηλαδή η γνώση της ΚΝΓ μετρά για ορισμένες θέσεις στις δημόσιες υπηρεσίες. Είναι θέσεις που αφορούν Κωφούς ή που χρειάζονται άμεση επικοινωνία μαζί τους.

Η EUD γράφει ότι ο νόμος από μόνος του δεν δίνει άλλα δικαιώματα στους Κωφούς. Το άρθρο 6 ζήτησε από το Υπουργικό Συμβούλιο μέτρα για να εφαρμοστεί ο νόμος. Τα εξηγούμε στο άρθρο Νόμος 66(Ι)/2006 και δικαιώματα των Κωφών.

Τι ζήτησε ο νόμος για την καταγραφή της γλώσσας;

Το άρθρο 3 ζήτησε να καταγραφεί η ΚΝΓ μέσα σε 54 μήνες από τότε που άρχισε να ισχύει ο νόμος. Καταγραφή σημαίνει ότι μια γλώσσα περιγράφεται με οργανωμένο τρόπο. Ο νόμος ανέθεσε τη δουλειά σε τρεις φορείς, που θα συνεργάζονταν: τις υπηρεσίες του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού, τη Σχολή Κωφών και την Ομοσπονδία Κωφών Κύπρου.

Τι είναι το αλφάβητο της νοηματικής γλώσσας;

Το δακτυλικό αλφάβητο δείχνει τα γράμματα που γράφουμε, μόνο με τα χέρια. Έτσι δείχνουμε μια λέξη γράμμα γράμμα. Αυτό λέγεται δακτυλοσυλλαβισμός.

Χρησιμεύει κυρίως για ονόματα ανθρώπων και τόπων. Για παράδειγμα, κάποιος μπορεί να δείξει έτσι το επώνυμό του. Βοηθά και όταν εκείνη τη στιγμή δεν υπάρχει νόημα για μια έννοια.

Το δακτυλικό αλφάβητο δεν είναι όλη η γλώσσα. Μια νοηματική γλώσσα έχει το δικό της λεξιλόγιο και τη δική της γραμματική. Με το αλφάβητο δανειζόμαστε μια λέξη από την ομιλούμενη γλώσσα. Ούτε το αλφάβητο είναι ίδιο σε όλες τις χώρες.

Στην Κύπρο το δακτυλικό αλφάβητο υπάρχει και στον νόμο. Το αναφέρει ο ορισμός της ΚΝΓ. Ο νόμος έχει και έναν πίνακα με τίτλο «Δακτυλικό Αλφάβητο της Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας». Ο τίτλος αυτός δεν λέει πόσο κοντά είναι οι δύο γλώσσες. Στα κείμενα του νόμου που διαβάσαμε στο διαδίκτυο φαίνεται ο τίτλος του πίνακα, όχι τα σχήματα των χεριών.

Διαβάζει το Noima την ΚΝΓ;

Όχι ακόμα. Το Noima είναι μια εφαρμογή σε δοκιμή και σήμερα διαβάζει μόνο την Ελληνική Νοηματική Γλώσσα. Η ΚΝΓ είναι ξεχωριστή γλώσσα και χρειάζεται τη δική της δουλειά. Έρχεται σύντομα στο Noima, αλλά δεν έχουμε ημερομηνία. Αφήστε το email σας και θα σας ειδοποιήσουμε όταν το Noima είναι έτοιμο για την ΚΝΓ. Το Noima δεν αντικαθιστά τους διερμηνείς ΚΝΓ. Περισσότερα θα βρείτε στο άρθρο Το Noima στην Κύπρο.

Πηγές

  1. Ο περί της Αναγνώρισης της Κυπριακής Νοηματικής Γλώσσας Νόμος του 2006, 66(Ι)/2006, ενοποιημένο κείμενο στο CyLaw
  2. Ν. 66(Ι)/2006, το αρχικό κείμενο, Επίσημη Εφημερίδα, Παρ. Ι(Ι), αρ. 4082, 14 Απριλίου 2006, στο CyLaw
  3. Ν. 36(Ι)/2008, η αλλαγή του νόμου, Επίσημη Εφημερίδα, Παρ. Ι(Ι), αρ. 4168, 20 Ιουνίου 2008, στο CyLaw
  4. Παγκύπρια Οργάνωση Κωφών (ΠΑ.Ο.Κ.), «Η Γλώσσα μας»
  5. Ευρωπαϊκή Ένωση Κωφών (EUD), σελίδα για την Κύπρο, στα αγγλικά
  6. Ευρωπαϊκή Ένωση Κωφών (EUD), From recognition to officialisation, Νοέμβριος 2025, κεφάλαιο για την Κύπρο, σελίδα 142, στα αγγλικά
  7. Παγκόσμια Ομοσπονδία Κωφών (WFD), συχνές ερωτήσεις, στα αγγλικά
  8. Παγκόσμια Ομοσπονδία Κωφών (WFD), σελίδα για τους Κωφούς και τις νοηματικές γλώσσες, στα αγγλικά
  9. WFD και WASLI, κοινή δήλωση, 14 Μαρτίου 2018, με ενημέρωση 14 Απριλίου 2018, στα αγγλικά
  10. ΟΗΕ, Διεθνής Ημέρα Νοηματικών Γλωσσών, στα αγγλικά
  11. Περιφερειακό Κέντρο Πληροφόρησης του ΟΗΕ, «23 Σεπτεμβρίου: Διεθνής Ημέρα Νοηματικών Γλωσσών», 4 Ιουνίου 2025
  12. Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Πύλη για την ελληνική γλώσσα, λήμμα «νόημα», σημασία II
  13. Βικιπαίδεια, άρθρο «Fingerspelling», στα αγγλικά
  14. Βικιπαίδεια, άρθρο για τις νοηματικές γλώσσες, στα αγγλικά

Υπεύθυνος έκδοσης: ilios Galil